Hiperaktif Çocuğa Yaklaşım

0

Hiperaktif çocuğa yaklaşım… Zaman zaman, bütün çocuklar kurallara karşı gelirler. Dikkat eksikliği ve Hiperaktivite bozukluğu olan hiperaktif çocuklar ise, diğer çocuklara göre kurallara daha fazla karşı koyma eğilimindedirler. Bu durumda hiperaktif çocukla karşılıklı güç mücadelesine girilmemelidir. Hiperaktif çocuğa yaklaşım konusunda sabırlı, ısrarlı ve yaratıcı disiplin uygulamaları, hiperaktif çocuğun isyankâr ve dürtüsel davranışlarında kontrolü sağlayacaktır.


Hiperaktif çocuğa yaklaşım konusunda anne babaların en sık karşılaştıkları disiplin sorunları şunlardır:

1. HİPERAKTİF ÇOCUĞUM KENDİSİNE SÖYLEMLERİ KABUL ETMİYOR!

Bazen anne-babalar, günlük görev ve sorumluluklardan oluşan kalıplara sıkışırlar( ev ödevlerinin yapılması, yemek hazırlanmasına yardım, yatağın ve odanın toparlanması vs). Bu durum beraberinde sürtüşme ve kavgaları getirir. Çoğu durumda çocuk mecburiyetten ikna olmuş gibi davranır, fakat huzursuzluk sessiz bir şekilde devam eder ve duygusal olarak aile içinde sıkıntılı bir durum yaşanır.

Güç mücadelelerini önlemek için en iyi uzun vadeli çözüm, çocukların okul ve aile hayatı ile ilgili günlük görevlerinde yardımcı olacak rutinleri kurmaktır. Örneğin, anne-baba her çocuk için kararlı bir şekilde, ders çalışma saatleri belirleyerek, buna uyulması konusunda ısrarcı bir tutum sergilemelidirler. Aynı durum oda ve yatak toplanması gibi durumlar için de uygulanmalıdır. Bir davranış bir alışkanlık haline dönüşmesinin zaman alacağı unutulmamalıdır.

2. YAPTIKLARININ SONUÇLARI UMURUNDA DEĞİL!

Hiperaktifçocuğunuz, yaptıklarının sonuçlarıyla yüzleşmekte gecikme yaşamamalıdır. Hiperaktif çocuk bir kural ihlali yaptığında, karşılığında uygulanacak kısıtlamalar (televizyon izleme yasağı ya da arkadaşlarıyla görüşme gibi) gecikmeden uygulanmalı ve bunlarda geri adım atılmamalıdır. Bir kural koyar, fakat sonra uygulama sırasında geri adım atarsanız, inandırıcılığınızı zedelersiniz.

Koyduğunuz disiplin uygulamalarının gerçekçi bir zaman limiti olmalıdır: ders alınmasını sağlayacak derecede uygun uzunlukta ve yeni bir pozitif bir davranış değişikliği şansı yaratabilmek adına uygun kısalıkta olmalıdır. Disiplin uygulaması olarak verdiğiniz ceza, yapılan hatalı davranış ile örtüşmelidir. Orantısız, aşırı disiplin uygulamaları, çocuğunuzun kuralları ve otoritenizi yok sayması, öfke, asilik gibi sonuçlar doğurabileceği gibi, gereğinden hafif uygulamalar disiplinsiz bir ortam yaratılmasına sebep olur.

3. HİPERAKTİF ÇOCUĞUM YALAN SÖYLÜYOR!

Tüm çocuklar bazen yalan söyler. Yalan bazen hafif olabilir (“Hayır, ablamın kitabını ben almadım.”), ya da kronik sorunları örtbas etmek için yalan söyleniyor olabilir (“Hayır, öğretmenin bugün bize herhangi bir ödev vermedi!”). Yalan, özellikle sağlık ve güvenlik konularında ise, bu durum kaygı vericidir: “Çantandaki sigara paketini nerden aldın? Ben almadım, bilmiyorum!”

Hiperaktif çocuklar için yalan, çoğu zaman bir baş etme mekanizmasıdır. Onlar için yalan, tekrarlanan başarısızlıklar sonucundaki suçluluk ve utanç duygularını örtbas etmek için bir yol olabilir. Unutkanlıklarından dolayı ya da dikkatlerini toplayamadıkları için sınavdan aldıkları kötü bir notu saklayarak, alacakları eleştiriyi önlemek için yalan söylerler. Kronik yalancılık ile ilgili yapmanızı gerek ilk adım, altta yatan nedenleri bulmanızdır. Çocuğunuzun sorumsuz davranışlarının sonuçlarından kaçmak için yalan söylüyorsa, bu davranışları daha yakından izlemeli ve aldatmayı yakaladığınız anda disiplin uygulamalısınız. Eğer hiperaktif çoğunuz, başarısızlık ve utanç duygusunu örtbas etmek için yalan söylüyorsa, çocuğunuzu dürüst olmaya teşvik etmelisiniz. Aynı zamanda, çözümlemek için uğraştığı sorun konusunda ona destek olarak, güvenli bir ortam yaratmalısınız.

4. HİPERAKTİF ÇOCUĞUM BENİ CİDDİYE ALMIYOR!

Çocuğunuzun, size veya sizin kurallarınıza karşı saygısız olmasının çeşitli sebepleri olabilir. Koyduğunuz kurallar açık ve net mi? Kurallarınızda esneklik gösteriyor musunuz? Koyduğunu bir kuralı, zamana veya duruma göre değiştiriyor musunuz?

Sizin ve hiperaktif çocuğunuz için önemli olan bazı kuralları yazıya dökmenizi öneririm. Yazılı olarak hem sizin hem de çocuğunuzun birlikte şekillendireceğiniz ve karşılıklı anlaşma şeklinde imzalayacağınız yazılı kurallar, işinizi kolaylaştıracaktır. Eğer anlaşma kurallarını birlikte oluşturmazsanız, hiperaktif çocuğunuzun bunları kabul etmediğini söyleyerek, imzalamayacaktır. Bu sebeple kuralları birlikte oluşturmanız ve üzerlerinde hem fikir olmanız çok önemli. Bu anlaşmayı, evde görünür bir yerde muhafaza edebilirsiniz, mutfakta buzdolabına asmak ya da çocuğunuzun odasında görünür bir yerde asılı olması gibi.

Eğer kurallara düzenli olarak uyulmasını istiyorsanız, uygulamaların süreklilik göstermesi önemlidir. Belirlediğiniz bir kuralı, henüz uygulama alışkanlığı yerleşmeden, ve sadece sizin isteğinize göre değiştirmeye kalkarsanız, yeni kuralın uygulanır olmasını riske atmış olursunuz. Hele koyduğunuz kuralı, kendinizi suçlu hissederek ya da sadece çocuğunuz istediği için kaldırıyor veya değiştiriyorsanız, kuralların uygulanması konusunda sıkıntı yaşarsınız. Kuralların uygulanması konusunda sıkıştığınızda, eğer boş tehditlerde bulunursanız, güvenilirliğinizi ve bir ebeveyn olarak otorite kredinizi tüketirsiniz.

5. HİPERAKTİF ÇOCUĞUM HER ŞEYE KARŞI ÇIKIYOR!

Davranışlardaki yoğun duygusal yük, hiperaktivite bozukluğunun karakteristik özelliğidir. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan bir hiperaktif çocuk için, herhangi bir konudaki başarısızlık durumu sadece caydırıcı değil, aynı zamanda yıkıcı olabilmektedir. Uygun ve dozunda olmayan eleştiri, sadece yaralamakla kalmaz, aynı zamanda çok can yakıcı olabilir. Çoğu çocuk disiplin uygulamaları konusunda bir miktar protesto gösterebilirler. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan bir hiperaktif çocuk ise, katılmadığı bir disiplin uygulaması konusunda kızgınlık dolu, öfkeli tepki gösterebilir. Duygusal olarak 3. Dünya savaşını başlatacak derecede yoğun reaksiyon içinde olan hiperaktif çocuğunuza, o an disiplin uygulamanız, doğru bir zamanlama değildir.

Disiplin uygulamalarına özellikle öfke ve kızgınlık durumlarında kronik bir şekilde devamlı karşı geliniyor olması, belki de hiperaktivitenin sonucu olmayabilir. Acaba çocuğunuz gereğinden fazla eleştirildiği için mi aşırı tepki gösteriyor? Çocuğunuzla, kendisini nasıl hissettiği konusunda konuşmalısınız. Acaba ondan beklentileriniz gerçek dışı ve onu korkutup, çekinmesine sebep oluyor mu? Gösterdiği aşırı reaksiyonların, sizin ilginizi çekmek için yaptığı davranışlar olabileceğini göz ardı etmemelisiniz.

Bazı durumlarda kronik öfke patlamalarının çocukluk depresyonu veya bipolar bozuklukla ilişkili olduğunu da unutmamak gereklidir.

6. HİPERAKTİF ÇOCUĞUM BENİ DİNLEMİYOR!

Eğer çocuğunuz düzenli olarak sizi dinlemiyorsa, önce kendi tutum ve davranışlarınızı gözden geçirmeniz faydalı olacaktır. Çok fazla negatif tutum sergileyerek, sorunlara fazla odaklanıyor ve çözüm konusunda gerekli desteği sağlamıyor olabilirsiniz. DEHB olan çocuğunuzla sohbetiniz, sadece bir ders havasında ve diyalog yerine monolog şeklinde olabilir. Hiperaktif çocuğunuz kaç yaşında olursa olsun, evde uygulayacağınızın kuralların belirlenmesi konusunda onun da katılımcı olarak, kendi düşüncelerini paylaşması konusunda onu cesaretlendirmenizi öneririm.

Kendi düşünce ve duygularını aktardıkça, paylaştıkça, bunların sorumluluğunu da taşımayı öğrenecektir. Aile kurallarının belirlenmesi konusunda katılımcı olan bir hiperaktif çocuk, o kurallara uyulması konusunda daha saygılı olacaktır. Hiperaktif çocuğa yaklaşım konusunda bu konular önem arz etmektedir.


– Aile içi disiplin kurallarının doğru belirlendiği ve sağlıklı şekilde uygulandığı bir yuva, DEHB olan hiperaktif çocuğunuzun tedavisinde yardımcı olacaktır. Hiperaktif çocuğa yaklaşım sorunlarının çözümü konusunda destek için, Çocuk ve Genç isimli kliniğimizden randevu alabilirsiniz.

Uzm. Dr. Gökçe Küçükyazıcı
Çocuk ve Genç Psikiyatr

Ataşehir, İstanbul
Tel: 0 216 6881474

hiperaktif-cocuga-yaklasim

Uzm. Dr. Gökçe Küçükyazıcı Çocuk ve Ergen Psikiyatristi İstanbul – Batı Ataşehir Tel: 0 216 688 14 74

Bu konuyla ilgili yorumunuzu yapabilir veya merak ettiklerinizi sorabilirsiniz!

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir