Dikkat Eksikliği Anne-Baba İpuçları

Dikkat Eksikliği Anne-Baba İpuçları
0

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu(DEHB) olan çocukların özel yeteneklerinin ortaya çıkması ile daha mutlu ve başarılı olmaları nasıl sağlanır?


Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite İpuçları

Her çocuğun belli alanlara yatkınlıkları vardır. Dikkat Eksikliği (DEHB) olan bir çocuğun da gizli kalmış özel yetenekleri olabilir. Bu özel yeteneklerinin ortaya çıkması konusunda, aşağıda anlatacağımız program ve adımlar size ve çocuğunuza yol gösterecektir. “DEHB’li çocuk ile Sağlıklı İletişim” isimli 5 adımdan oluşan program, DEHB’li çocuklardaki özel yeteneklerin ortaya çıkartılmasına yardımcı olacaktır.

Çocuğunuzla kurduğunuz sağlıklı ve sevgi dolu iletişim, programın verimini arttıracaktır. Öncelikle çocuğunuzun ruhunu ve özünü yakalamanız çok önemlidir. İşlerin doğru ve yolunda olması konusundaki endişelerinizden kurtulun. Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) olan çocuğunuzu izleyin, dinleyin, onunla iletişime geçin. Onunla birlikte takılın. Çocuğunuzun kim olduğunu anlayın, onu tanıyın. Çocuğunuzu tanırken, onu etiketlemeyin: akıllı ya da aptal, çalışkan ya da tembel, atletik ya da değil, dost canlısı ya da çekingen, sokulgan ya da sıkılgan, DEHB ya da XYZ olarak çocuğunuzu etiketlemeden, onun kim olduğunu tanımaya çalışın.

Çocuğunuzdaki Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanısı sebebiyle, çocuğunuzun ruhunu oluşturan incelikleri, karmaşıklıkları ve zenginlikleri görmemezlik etmeyin. Çocukların kendi içlerindeki özü kaybederek büyüdüklerini gözlemlemek çok üzücüdür. Siz çocuğunuzdaki farklılıkları doğru tanımlayarak, çocuğunuzun ruhunu koruduğunuzda, 5 adımdan oluşan “Sağlıklı İletişim” gerisini halledecektir. Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) olan çocuklar için uygulanacak olan bu plan, yaşamda elde ettiklerinden daha fazlasına ulaşması konusunda ona yol gösterecek ve destek olacaktır. Böylece DEHB’li çocuğunuz, sizin, öğretmenlerinin ve hatta kendi tahminlerinin bile ötesine ulaşacaktır.

Şimdi, 5 adımdan oluşan ve Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) olan çocukların sahip oldukları potansiyeli ortaya çıkartmaları konusunda onlara yardımcı olacak “Sağlıklı İletişim” ipuçlarına göz atalım;

1- ÇOCUĞUNUZLA ARANIZDA BİR BAĞ OLUŞTURUN

Birçok çocuk, ailelerinden kopuk büyür. Onların çeşitli maddi avantajları olabilir; fakat çocuk için sahip olunması gereken en değerli avantajlar şudur: sevdiği kişilere, yerlere ve aktivitelere karşı hissedilen duygusal bağ. Bu duygusal bağı oluşmuş ve gelişmiş olan çocuk, kendisinden daha büyük bir dünyaya ait olduğunu hisseder. Bu his, kendisinin sevgiyle sarıldığını bilmesini sağlar. Aileye ve çevreye karşı duyulan bu bağlılık hissi, çocuğun kendisini daha güçlü hissetmesini sağlayacaktır.

Duygusal bağlılık; umutsuzluğun aşısıdır, pozitif büyümeye yardımcı olur. Elbette ki, çocuk gelişimi açısından sevgi, anahtar görevindedir ve bağlılık hissinin oluşmasında önemli bir rolü vardır.

Çocuğunuzla aranızda kurmanız konusunda dikkatinizi çektiğim bağ, elektronik bir bağ değil, yani cep telefonu, anlık mesajlaşma ya da internetten bahsetmiyorum. Teknoloji karşıtı değilim, ne var ki bazı davranış modellerimizi gözden geçirmeliyiz. Yüz yüze iletişimde olduğumuz, karşılıklı konuştuğumuz, birbirimizi dinleyip, anladığımız ve birbirimizi daha yakından tanıdığımız iletişimle güçlenecek olan bağdan bahsediyorum. Aileye duyulan bağlılık, tüm duyguların merkezindedir. Aile bağlılığından, çatışmasız ortam anlaşılmamalıdır. Bağlılığın karşıtı çatışma değil, ilgisizliktir. Aile bağlarının güçlenmesi için birlikte zaman geçirmeli, sohbet etmeli, karşılıklı iletişimde bulunulmalı, hatta kimi zaman tartışılmalıdır. Asla boş vermişlik göstermeyin, markete birlikte gidin, alışverişi birlikte yapın, arabayı tamire birlikte götürün, akşam yemeğini birlikte hazırlayın, boş vaktinizde birlikte spor yapın, yürüyüşe birlikte çıkın.

Bağlılık duygusunun güzel yönü, tüm aile yapıları için uygun olmasıdır. Göstereceğiniz en değerli çaba, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) olan çocuğunuzun ailenize bağlılık duygusunu arttırmanız için yapacaklarınızdır.

2- BİRLİKTE OYUN OYNAYIN

Aile içinde güçlenen bağlar sizi “Sağlıklı İletişimde” 2. adıma getirir: Birlikte oyun oynamak!

Oyun, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) olan bir çocuğun hayal gücünü geliştiren ve zihnindeki ışığın güçlenmesini sağlayan aktivitedir. Çocuğunuzla yatakları yaparken oynayabilirsiniz, çarşafların hayalet olduğu ve duvarların mağaradan oluştuğu bir canlandırma yapabilirsiniz. Birlikte matematik soruları çalışarak, sırayla yanıtları doğru bilmece oyunu oynayabilirsiniz. Ya da akşam yemeğinden sonra sofradaki tabakları birlikte toplarken, “Sofrayı en hızlı kim topluyor?” oyununu deneyebilirsiniz. Seçeceğiniz oyunlar tamamen sizin hayal gücünüze bağlıdır.

Çocuklar oynarken, dünyayı keşfederler ve kendi akıl ve düşünce sistemlerini tanırlar, neyi beğendiklerini ve beğenmediklerini belirlerler ve neyi daha fazla ya da az istediklerini anlarlar. Çocuklarımız büyüyorlar. Onlarla birlikte, “ Bunu yapabilirim!” ya da “ Bunu yapmak istiyorum!” duyguları da gelişiyor. Bu duygular, mutlu bir yaşamın en güçlü belirleyicileridir.

3- ONU CESARETLENDİRİN

Hevesli oyunlarla şekillendirilen uygulamalar, disiplin alışkanlıklarını belirlemektedir. Örneği çocuğunuza ilk bisikletini aldığınız zamanı hatırlayın. Bisikletin üzerinde bile zar zor duruyordu muhtemelen. Hatta belki de, 2 tekerlekli bisikletin yanlarında yedek yan tekerlekler vardı. Bisiklete binmeyi öğrenme aşamasında, eğer çocuğunuz yer düştüğünde onu tekrar cesaretlendirirseniz, denemeye devam eder ve sonra başarır. Üstelik bu başarısı ile artık çok keyifli bir beceriyi geliştirmiştir, kendi kendine bisiklete biniyordur. Bisiklete binmeyi öğrenmesi sırasında çocuğunuza sağlayacağınız teşvik edici sözler, onu cesaretlendirecektir. Gelişen cesareti, yaşamının ilerleyen dönemlerine de yayılarak, onu daha güçlü bir birey haline getirecektir.

Çok sayıda anne-baba, öğretmen ve danışman, bu noktada çok önemli bir hata yaparak, 1. ve 2. adımları atlayıp, 3. adımı yerine getirmeye çalışıyorlar. Birlikte oyun oynayarak aranızda güçlü bir bağ kurmadığınız çocuğunuzu, her hangi bir konuda teşvik ederken onun duygularına ve düşüncelerine ulaşmanız çok zordur. Böyle bir durumda, herhangi bir sorun ortaya çıktığında, çocuğunuzdan daha sıkı çalışmasını ve daha fazla deneme yapmasını istemeniz anlamsızdır.

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) olan çocuğun daha sıkı ve daha fazla deneme yapmasını istemek, ileri derecede miyop birisinden, gözlüğü olmadan kitap okuyabilmesini beklemek gibidir. Miyop kişi gözlükleriyle daha iyi görebilmektedir. Miyop kişi için gözlükler ne anlam taşıyorsa, DEHB’li çocuk için ailesine ve sevdiklerine karşı duyduğu bağ benzer anlamı taşıyordur. Yeni fırsatları araştırması ve tanıması için çocuğunuza bu bağ güç verecektir. Bu bağı oyun ve alıştırmalarla teşvik etmeniz, “Sağlıklı İletişim” otomatik pilotta başarıyla çalışmasını sağlayacaktır.

4-SORUN ÇÖZÜMÜNDE İLERLEMEYİ ÖĞRETİN

Zorlayıcı ve önemli bir sorunu çözmeyi öğrenmek, gelecekte elde edilecek başarılar açısından çok kritiktir. Çocuğunuzun her hangi bir konuda en iyisi olması gerekliliğinden bahsetmiyorum. “En iyisi olma” kavramı, bizim kültürümüzde yanlış konumlandırılmaktadır. Önemli olan, bir sorun karşısında çözüm açısından ilerleme sağlamaktır. Sorun tam olarak çözümlenmemiş olsa da, anlamlı olan ve gelecek adına değerli olan, sorunun çözümü adına ilerleme sağlanıp sağlanmadığıdır. Bir aktivitede daha iyi olmak konusunda adım adım ilerlemek, çocuğun benlik saygısı ve güven duygusu gelişimini sağlayacak çok önemli bir güçtür.

Bir konuda deneyimli olmak, çok güçlü bir motivasyon sağlayıcısıdır. “Çocuğumu şu konuda nasıl daha iyi motive edebilirim?” sorusunun yanıtı, onu zorlayan ve onun için önemli olan bir konuda deneyim kazanmasını sağlayacak rehberliği sunmanızdır. Herhangi bir çocuk ve hatta yetişkin, daha iyi olduğu ve geliştiği şeyleri daha fazla yapmak ister. Fakat bir aktivitede daha fazla deneyim kazanmaya çalışmanın dezavantajı olabilir. Eğer çocuğunuz daha iyi gelişme sağlamıyor ve sadece hayal kırıklığı yaşıyorsa, bu onun kendisine duyduğu güveni zedeleyecek ve motivasyonunu kıracaktır. Bir çocuğun yaptığı işte ilerleme kaydetmesinin sağlanması, anne-baba veya öğretmeni açısından zorunluluktur. Çocuğunuza doğru teşvik ve yönlendirme ile, daha iyisini gerçekleştirmesini sağlatabilirsiniz.

5- ONU TAKDİR EDİN

Çocuğunuz bir sorunu çözümlediğinde, onu takdir edin. Örneğin, çocuğunuz bisiklet sürmeyi öğrendiğinde ve yan tekerlekleri çıkartmayı başardığında, aile olarak bu gelişme için onu tebrik edin; gözlerinin içi parlayacaktır. Bu pırıltıyı görmek olağanüstü bir duygudur. Bu duyguyu yaşayın, hissedin.

Takdir etmekten kastedilen, illa ki bir ödülle mükâfatlandırmak değildir. Takdir etmek ile kastettiğim, bir aile bireyinin, sizin, bir öğretmenin veya bir arkadaşının onun sırtına vurması, gülümsemesi, konuşması, el işareti yapmasıdır. Bu davranış, kendisinin fark edildiğini ve gerçekleştirdiği ilerlemenin takdir edildiğini bilmesini sağlayacaktır. Bu şekilde takdir görmek,  çocuğun güven duygusu ve benlik saygısı açısından önemlidir ve çocuğun takdir gördüğü kişi ya da gruba olan bağlılığını arttırır.

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB)  tedavisinin tüm aşamalarında, “Sağlıklı İletişim” olarak adlandırdığım bu 5 aşamanın hepsine dâhil olunması çok önemlidir. Bu döngü her yerde, herkese ve her zaman açıktır. Anne babalar olarak sizlere önerim, çocuklarınızın ders notları ve ortalamaları kadar, “Sağlıklı İletişim” hangi adımda olduğunuz konusunda da endişelenmeniz.

“Sağlıklı İletişim” içinde olan bir çocuk yazılı sınavdan zayıf not alabilir, karnesinde zayıf dersleri olabilir. Meraklanmayın, bu döngü içinde olduğu sürece, onun geleceği hep parlak olacaktır. Başka bir çocuk en üst derecede notlar alsa da, ailesine bağlı olmadığı ve “Sağlıklı İletişim” kurulmadığı sürece, mutsuz bir çocuk olacaktır. O çocuğun geleceği parlak değildir.

Bu döngüyü, sağlıklı aile içi iletişiminiz açısından değerlendirmenizi öneririm. Çocuğunuzun ve sizin günlük yaşamınıza, bu döngünün adımlarını yerleştirin. Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) olan çocuğunuzun sahip olduğu yeteneklerin ortaya çıkartılmasında en güvenilir yol, onun bireysel gelişiminde saygılı, istekli, coşkulu, arkadaş canlısı, sevecen ve doğru ahlaklı olmasını sağlamanızdır. Tüm bunlardan sadece çocuğunuz yararlanmayacaktır, siz de fayda sağlayacaksınız. 


Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tedavisi 4’lü işbirliğini gerektirir: çocuğun kendisi, aile, uzman doktor ve okul işbirliği. Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB)olan çocuğunuzla kuracağınız sağlıklı iletişim, rahatsızlığını başarıyla çözümlemesi konusunda ona yardımcı olacaktır.


Çocuğunuzla sağlıklı iletişim kurmanız konusunda uzman desteği için, Çocuk ve Genç kliniğinden randevu alabilirsiniz.

Uzm. Dr. Gökçe Küçükyazıcı Çocuk ve Ergen Psikiyatristi İstanbul – Batı Ataşehir Tel: 0 216 688 14 74

Bu konuyla ilgili yorumunuzu yapabilir veya merak ettiklerinizi sorabilirsiniz!

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir